Geef de tofste kunstlessen!
Meer informatie over Meester in Kunst

Page content

article content

Groep 8 musical tips

De groep 8 musical. Het is vaak een spannende tijd voor de leerlingen, maar zeker ook voor leerkrachten. Want bij het maken van een musical komt heel wat kijken. In dit artikel geef ik je een paar tips om jullie afscheidsmusical tot een succes te maken.

Zelf een tekst maken of een musical kopen?

De meeste leerkrachten beginnen bij de tekst. Vaak wordt zo’n tekst kant en klaar ingekocht. Het voordeel daarvan is natuurlijk dat de afscheidsmusical kant en klaar is, wat een hoop tijd scheelt.
Toch kiezen ook veel leerkrachten ervoor om zelf een musical te schrijven. Dat is natuurlijk hartstikke leuk. Op deze manier kun je het verhaal van de eindmusical helemaal afstemmen op jouw klas. Je kunt zelfs de leerlingen zelf teksten laten schrijven en ze zo vanaf het begin betrekken bij de musical. Zo wordt het een afscheidsmusical van de leerlingen zelf. Het is immers hun eigen afscheid van de basisschool.

Valkuilen

Wanneer je de leerlingen hun eigen musical laat maken, kunnen ze hun inbreng en creativiteit kwijt. Maar er zijn er wel een paar valkuilen waar je voor op moet passen. Besef dat een theaterstuk schrijven iets heel anders is, dan het schrijven van een verhaal. Het schrijven van een theaterstuk is iets waar de meeste leerlingen geen ervaring in hebben. Moet je dan altijd een groep 8 musical inkopen? Absoluut niet. Als jij denkt dat het bij jou en je klas past om zelf een musical te maken, dan moet je dat vooral doen. Leuk juist! Maar denk er goed over na, hoe je dat aanpakt.

Zo werden we vorig jaar benaderd door een leerkracht van groep 8 om te helpen bij de musical. Ze hadden ervoor gekozen om zelf een musical te maken. Dit was twee en een halve week voor de opvoering.

De leerlingen hadden zelf scènes geschreven. Ze werden hier heel vrij in gelaten en hadden ontzettend leuke en originele ideeën. Hartstikke leuk natuurlijk. Maar al snel werd duidelijk dat de leerlingen veel te los werden gelaten.  Ze hadden fantastische ideeën, maar ze hadden niet geleerd hoe ze die ideeën om moesten zetten naar een goede scène. Hier had de leerkracht in de beginfase en misschien zelfs daarvoor al, veel meer aandacht aan moeten besteden.

Twee en een halve week voor de opvoering werd onze hulp ingeroepen en hebben we het hele script moeten herschrijven. Gelukkig zagen de leerlingen hier de noodzaak van in en waren ze uiteindelijk tevreden met het eindresultaat. Het is een fantastische musical geworden.

Zorg voor kaders

Het is heel belangrijk om leerlingen kaders te geven, wanneer je met elkaar een voorstelling gaat schrijven. Ze hebben duidelijke opdrachten nodig. Dit kun je op de volgende manier aanpakken: brainstorm met de klas om ideeën voor het verhaal van de voorstelling te verzamelen. Maak daar dan zelf een kloppend verhaal van. Geef elk kind vervolgens een scene waar hij of zij de teksten bij kan schrijven. Geef hier heldere deadlines voor, zodat alles op tijd klaar is en laat de leerlingen weten dat jij zelf de laatste hand houdt, om zo nodig één en ander aan te passen. Je kunt ook een bestaand verhaal uitkiezen en deze met de leerlingen samen bewerken.

Laat de leerlingen voordat ze een voorstelling gaan maken, ook meerdere toneelteksten lezen. Zo leren ze hoe zo’n tekst is opgebouwd en waar het aan moet voldoen. Maar wat je ook kiest, onthoud goed: zorg voor kaders.

tekst lezen

Tekst lezen

Er is nu tekst voor de groep 8 musical, maar hoe nu verder? Voor we het gaan hebben over de rolverdeling, is het belangrijk dat de leerlingen het verhaal en de rollen goed kennen. Lees de tekst samen met de leerlingen één of twee keer helemaal. Bij sommige eindmusicals zit een samenvatting. Lees deze dan eerst, voor je de tekst leest. Laat een rol door zoveel mogelijk verschillende leerlingen lezen. Als een leerling namelijk de hele tijd een bepaalde rol heeft gelezen, bestaat de kans dat het al een beetje als zijn/haar rol voelt. De teleurstelling zal dan extra groot zijn als de rol uiteindelijk naar iemand anders gaat. Na het lezen is het tijd om de rollen te verdelen.

Rolverdeling

Voor veel leerkrachten is de rolverdeling een lastig proces. Misschien zou je het liefste iedereen de rol van zijn/haar keuze willen geven, maar in de praktijk kan dat meestal niet.

Meestal lukt het wel om iedereen een rol te geven die in zijn of haar top 5 (afhankelijk van de groepsgrootte) staat. Er zijn leerkrachten die de rollen zelf willen verdelen en er zijn leerkrachten die de leerlingen laten beslissen. Maar mijn voorkeur gaat toch uit naar een auditie. Dit hoef je natuurlijk niet groots aan te pakken. Laat de leerlingen één of twee stukjes uit de afscheidsmusical thuis voorbereiden. Voor jou als leerkracht is deze methode meteen een check om te zien welke leerlingen echt wat van de musical willen maken. Mijn ervaring is dat je bij zulke audities keer op keer verrast zult worden. Ik heb al zo vaak gezien dat leerlingen van wie je het niet verwacht, ineens ontzettend serieus zijn en de sterren van de hemel spelen.

Je zult natuurlijk leerlingen teleurstellen, dat is onvermijdelijk. Maar mijn ervaring is, dat leerlingen een teleurstelling sneller accepteren na een auditie. Iedereen heeft namelijk een eerlijke kans gehad.

Moet iedereen een rol krijgen in de groep 8 musical?

Het beste antwoord dat ik hierop kan geven is ja en nee. Ik vind dat iedereen een aandeel moet hebben in de groep 8 musical. Het is namelijk het afscheid van de hele klas. Maar juist daarom moet het voor iedereen een mooi afscheid worden. Wat mij betreft hoeft niet iedereen als acteur op het podium te staan. Als leerkracht moet je natuurlijk wel alle leerlingen stimuleren om toneel te spelen en soms buiten hun comfortzone te treden. Maar er zijn altijd leerlingen die dat verschrikkelijk blijven vinden. En ook die leerlingen verdienen een mooi afscheid. Hoeven zij dan niks te doen? Natuurlijk wel.

Decor maken

Andere invulling

De musical is van iedereen, dus iedereen moet daar ook een aandeel in hebben. Misschien is die jongen of dat meisje heel handig met de techniek en wil hij of zij een lichtplan maken en de rol van technicus vervullen. Misschien is er een leerling die heel goed een instrument kan bespelen en de muziek wil maken. Of zijn er een aantal leerlingen die een prachtig decor willen ontwerpen. Ga voor leerlingen die echt met tegenzin op het podium staan, op zoek naar een (deels of geheel) andere invulling voor de afscheidsmusical. Een valkuil hierbij is, dat je deze leerlingen een beetje laat zwemmen, omdat je je als leerkracht teveel focust op de acteurs. Waak hiervoor en geef leerlingen met een andere rol dan acteur even veel aandacht en feedback. Want een lichtplan of decor maken, is nog niet zo eenvoudig en wel heel belangrijk.

Rolopbouw

Een stap die vaak wordt overgeslagen bij een afscheidsmusical is de rolopbouw. Een zeer belangrijke stap wat mij betreft. Het geeft namelijk diepgang aan het personage. Vaak kijk je bij een eindmusical toch een beetje naar leerlingen die hun teksten en liedjes goed uit hun hoofd kennen. Wat we zouden willen zien, zijn niet de leerlingen, maar hun personages.

Rolopbouw kan hierbij goed helpen. Leerlingen leren verder te kijken dan naar het script van de eindmusical. Ze leren de beweegredenen van hun personage beter begrijpen. Ze kennen hun voorgeschiedenis en weten exact wie ze spelen. Hierdoor gaan de leerlingen hun rol spelen, in plaats van dat ze alleen maar hun tekst opzeggen

Je kunt een rol goed opbouwen door bijvoorbeeld een rolinterview af te nemen.  Zo zijn er tal van mogelijkheden.

Repeteren

In de meeste gevallen vervult de groepsleerkracht de rol van regisseur tijdens de eindmusical. Het gaat een beetje ver om in dit artikel de rol van regisseur tot in detail te bespreken. Ik zal me beperken tot een aantal tips waar je op kunt letten tijdens de repetitie.

Klassikaal of in groepjes

Veel leerkrachten werken het hele repetitieproces klassikaal aan de voorstelling. Het is ook heel leerzaam om naar elkaar te kijken. Maar als je als leerling voor de derde keer niet aan de beurt komt om te spelen, gaat het wel erg vervelen. Van de motivatie blijft dan maar weinig over. Mijn advies is dan ook om vooral veel in groepjes te werken. Een groepje hoeft niet uitsluitend te bestaan uit leerlingen die met elkaar in de scène zitten. Je kunt er ook juist voor kiezen om leerlingen elkaar te laten regisseren. Een voorwaarde hierbij is natuurlijk wel dat je de leerlingen eerst aanleert hoe ze aan een scene moeten werken. Waar moeten ze op letten? Hoe kunnen ze de scène nog spannender maken?

Moet je dan uitsluitend in groepjes werken? Nee. Zoals ik al eerder vertelde, leren de leerlingen ook veel van kijken naar hoe andere leerlingen spelen. Bovendien kunnen ze de tips die de leerkracht geeft, zelf toepassen in hun eigen spel. Verder is het natuurlijk ook goed om alle scènes met de hele groep achter elkaar door te spelen.

Waar moet je op letten tijdens het werken aan een scene?

conflict

Elke scène in een goed geschreven theatertekst heeft een conflict. Dit betekent niet er in elke scène een ruzie hoeft te zitten, maar er is in een scène altijd sprake van een tegengesteld belang.
Bijvoorbeeld: twee vrienden komen op straat iemand tegen uit hun klas. Eén van de twee vrienden begint een heel gesprek over wat er die dag was gebeurd op school, terwijl de ander snel naar huis wil omdat de voetbalwedstrijd bijna begint.

Een conflict zorgt ervoor dat er spanning in de scène zit. De scène wordt daardoor een stuk boeiender om naar te kijken. Zorg er dus voor dat het conflict duidelijk is. Elk personage heeft zijn eigen wil en het is interessant als deze tegengesteld zijn.

mise-en-scene

Bij de mise-en-scene let je vooral op hoe alles eruit ziet. Dan bedoel ik niet alleen de kostuums en het decor, maar ook waar een speler staat of loopt en welke handeling hij of zij uitvoert. Regelmatig zie je bij de groep 8 musical bij bijna elke lied, alle zangers op een rijtje staan. Een vrij saai toneelbeeld. Vaak kun je met een kleine verandering in de mise-en-scène het toneelbeeld een stuk interessanter maken. Het is voor de leerlingen ook belangrijk om te weten wat ze op het toneel moeten doen, behalve hun tekst zeggen. Waar ga ik staan, waar loop ik heen, welke handeling voer ik uit en waarom? Soms weten leerlingen met hun lijf geen raad op het toneel. Een duidelijke mise-en-scene kan dan helpen.

personage

Zoals ik al eerder schreef, wordt er naar mijn idee vaak te weinig aandacht besteed aan het personage. Leerkrachten zijn vaak al blij als de leerlingen hun tekst niet vergeten en als het verhaal klopt. Het echte toneelspelen zit ‘m in het personage. Hoe beweegt je personage? Heeft het personage een hoge stem of juist een lage? Spreekt het personage snel of juist langzaam? Zo kun je tal van manieren verzinnen op je personage vorm te geven. En zorg ervoor dat leerlingen de personages die ze creëren, lekker stevig neerzetten. Hoe vetter het personage hoe beter. Als leerlingen dat aandurven gaan ze echt van het toneelspelen genieten. Aan de leerkracht de taak om zo’n veilige sfeer te creëren, dat ze dat durven.

hard praten

Hard genoeg praten, het blijft lastig. Leerlingen hebben snel de neiging om op het volume te praten, zoals ze dat normaal ook altijd doen. Je kunt als regisseur blijven roepen: “Harder praten”. Vaak heeft dit even zin, maar al snel praat de leerling op het zelfde stemvolume verder. De aanwijzing “harder praten”, beklijft niet omdat het weinig betekenis heeft voor de leerling. Natuurlijk snappen ze wel dat ze hard genoeg moeten praten, maar hoe hard precies weten ze eigenlijk niet. Een tip als: “Je praat niet tegen je tegenspeler, maar tegen je vader die achteraan in de zaal zit” helpt dan vaak veel beter.

Wat ik zelf vaak doe, is dat ik de desbetreffende leerling achterin de zaal zet. Vervolgens begin ik een gesprek op het toneel met iemand die vlak bij me staat, op zo’n volume dat alleen diegene mij verstaat. De leerling achterin de zaal begrijpt dan precies wat je bedoelt.

Veel leerkrachten kiezen ervoor om de leerlingen die te zacht praten een microfoon te geven. Of om iedereen uit te versterken met een richtmicrofoon. Mijn visie is: leer ze gewoon hard genoeg praten. Ten eerste omdat iemand goed uitversterken een vak apart is. Zeker als je met richtmicrofoons gaat werken. Die versterken veel te veel ongewenst omgevingsgeluid mee. Ten tweede omdat, als je iemand gaat uitversterken, er veel te veel verschil in stemvolume is. Dat luistert niet prettig. Tot slot, omdat leerlingen hun stem in sommige situaties gewoon goed moeten leren te gebruiken.

Licht en geluid in de groep 8 musical

Als je geluk hebt beschik je tijdens de eindmusical over een theaterzaal. Misschien is de opvoering zelfs wel in een echt theater. In dat geval is mijn advies: Vraag hulp van iemand die verstand heeft van licht en geluid, of houd het extreem simpel. Ik heb vaak genoeg gezien dat iemand met grootse lichtplannen een theater binnenkwam, maar uiteindelijk alles uit handen moest geven.
Vergeet niet dat het om de leerlingen gaat. Met theaterlicht kun je mooie sferen creëren, maar je moet wel weten wat je doet.

Techniek bij de groep 8 musical

Houd het simpel

De meeste leerkrachten zullen niet beschikken over een mooie theaterzaal. Geen man over boord. Je kunt nog steeds een prachtige afscheidsmusical opvoeren. Maar ook tegen jullie zeg ik, houd het simpel wat betreft licht en geluid. Het voert te ver om diep in te gaan op dit onderwerp, want het is echt een vak apart. Over dit onderwerp zal ik in de toekomst nog een apart artikel wijden.

Vaak zie je op een school een bepaalt type theaterlampen hangen, die verschillende kleuren kunnen maken (Ledparren). Ik snap dat het heel verleidelijk is om deze veelvuldig in te zetten. Mijn advies hierover is: kijk uit wat je doet. Bij theatervoorstellingen worden o.a. kleuren ingezet om een bepaalde sfeer neer te zetten. Hier wordt zorgvuldig over nagedacht, want iedere kleur roept een bepaald gevoel of emotie op bij het publiek. Verkeerd gebruik van lampen kan enorm afbreuk doen aan de scène op het podium. Kijk hier dus mee uit.

Wanneer er over het geluid van de groep 8 musical wordt nagedacht, komt men snel op gebruik van liedjes en soms misschien wat instrumentale muziek. Waar vrijwel nooit aan gedacht wordt is een soundscape. Een soundscape is een combinatie van geluiden en eventueel muziek, dat als het ware een geluidsdecor vormt. Met een soundscape kan je extra sfeer aan de voorstelling meegeven.

 

Tot zover mijn tips voor het maken van de groep 8 musical.
Natuurlijk valt er over dit onderwerp nog veel meer te zeggen. Houd dus het blog in de gaten.
Heb je nog vragen? Laat gerust een reactie achter. Ik denk graag met je mee.

Wil je de groep 8 musical naar een hoger plan tillen?
Bekijk dan eens de pagina Groep 8 musical coaching.
Onze theatermakers staan klaar om jou te helpen.

Veel plezier bij het maken van de groep 8 musical!

Comment Section

1 reactie op “Groep 8 musical tips


Door Mette op 30 april 2018

Goede tips, ik heb hier veel van geleerd. Bedankt!

Plaats een reactie


*